Scrum opschalen:
Is jouw organisatie veilig met SAFe ?

  3 minuten

Bijna elke organisatie streeft er tegenwoordig naar om wendbaar te zijn. Wie wil er nou niet sneller kunnen reageren op klantwensen of veranderende markteisen? Veel organisaties zijn dan ook – soms schoorvoetend, soms grootschalig – overgegaan op Agile vormen van werken en managen. Waar Scrum begon als een methode om met een klein team versneld klantwaarde te leveren, wordt bij opschaling steeds meer coördinatie en afstemming gevraagd tussen teams die afhankelijkheden hebben met elkaar.

Er zijn allerlei raamwerken om Scrum op te schalen. Scrum of Scrums en Nexus zijn scrum in het kwadraat. Voor organisatiebreed opschalen is het Scaled Agile Framework (SAFe) beter geschikt. Dit raamwerk biedt, naast Scrum in het kwadraat, ook een fundering en concrete handvatten voor complexe uitdagingen op gebied van cultuur, samenhang, portfoliomanagement, planning en budgettering.

Spoedcursus SAFe

Het Scaled Agile Framework is een raamwerk voor grootschalige software- of systeemontwikkeling. Daarnaast wordt het ook toegepast voor niet IT-doeleinden, zoals organisatieontwikkeling. Met de bouwstenen en mechanismen in het raamwerk synchroniseer je afstemming, samenwerking, en levering voor een grote hoeveelheid teams. We hebben het over 100 tot duizenden mensen.

SAFe steunt op drie verschillende kennisgebieden: Agile ontwikkeling, Lean productontwikkeling en systeemdenken. Agile zie je terug in de cross functionele, zelfsturende teams die werkende producten opleveren in korte cycli. Lean herken je onder meer aan de ingebouwde kwaliteit en continu verbeteren, met als resultaat een korte doch duurzame lead time, continue workflow en minder verspilling. Systeemdenken zit hem in samenhang en afstemming, die suboptimalisatie voorkomt.

 

SAFe framework

 

SAFe kan worden opgetuigd met drie tot vier organisatieniveaus: team, programma, value stream (alleen bij groot en complex), portfolio en fundering (ondersteuning, zoals coaching, communities en mindset). De rollen (Product Owner, Scrum Master, etc.) en coördinatiemechanismen zijn gericht op een combinatie van kwaliteit, korte lead time en samenhang.

Tip: Op de SAFe website kun je klikkende wijs het raamwerk verkennen.

 

De wendbaarheid van een complex raamwerk

De aantrekkingskracht van Agile voor ontwikkelaars- en professionals is de vrijheid om creatief te zijn, maar toch nog steeds verantwoordelijk te zijn voor resultaat. Waar Scrum teams zich gesterkt voelen door hun autonomie, kan SAFe een deel van die positieve energie doen verdwijnen. Mogelijk door de grootschaligheid, complexiteit en de aanwezigheid van hiërarchie en managementmechanismen.

De verscheidene niveaus, rollen en mechanismen impliceren inderdaad hiërarchie en complexiteit. Niet wat we van Scrum gewend zijn. Echter, we hebben het wel over honderden of duizenden mensen die gecoördineerd naar één visie toewerken. Puur Agile of niet, daar is toch enige vorm van coördinatie en sturing nodig. Bovendien houden de Scrum teams een hoge mate van autonomie. Hoewel de visie van boven komt, bepalen zij zelf hoe ze hun werk uitvoeren. Daarbij kunnen teams gebruik maken van elkaars learnings.

Van groots raamwerk naar praktijksucces

Is jouw organisatie nou veilig met SAFe? SAFe klinkt als een veelbelovend idee op papier, maar kunnen we ons hele hebben en houwen er aan toevertrouwen? Veel grote organisaties implementeren Scrum met een paar teams (vaak softwareontwikkeling) en verwachten daarmee wendbaar te worden. Vaak negeren zij de noodzakelijke organisatie brede verandering in cultuur, managementstijl, processen en projectaanpak. Hoewel SAFe hier waardevolle handvatten voor biedt, is het uiteraard geen garantie op succes.

Wendbaar worden is een uitdagende opgave, zeker voor organisaties met een waterval legacy. Deze transitie vraagt om opofferingen en een doordachte aanpak op maat. Implementatie vraagt om gedegen begeleiding van materie- en implementatiedeskundigen. Daarbij kun je de SAFe-elementen als bouwstenen zien: het zijn geen verplichte nummertjes en je kunt ze op maat toepassen. Een goed voorbeeld is de welbekende Spotify Engineering culture. Hun eigen variant van Agile opschalen. Met eigen terminologie en specifieke werkwijzen om snel en vaak op te leveren en daarbij continu afstemming tussen teams te realiseren.

Voor organisaties die nog niet zo ver zijn is een raamwerk zoals SAFe een bruikbare houvast. Vanwege de modulaire opbouw is het heel goed mogelijk om het raamwerk incrementeel te implementeren. Door periodieke evaluatie kan bepaald worden welke elementen al goed werken en welke toegevoegd kunnen worden. Hier komen veel experimenteren en trainen bij kijken. Maar het risico is beperkt, omdat je na elke Sprint kunt bijsturen. Ook Agile implementeren dus.

Best practices

Veelgehoorde succesverhalen over “Scrum in het groot” komen van jonge digitale bedrijven. Naast Spotify bijvoorbeeld Bol.com en TomTom. De boodschap is: “faal snel, reageer op verandering en lever sneller en vaker op.” Of: “Perfectie is een misvatting die leidt tot te veel planning, uitstel en afstel. Agile gaat over focus op het leveren van het beste wat mogelijk is in een bepaalde periode.”

Recentelijk zijn er steeds meer grote kennisintensieve legacybedrijven bijgekomen. ING is een vaak aangehaald voorbeeld. Maar ook overheden hebben successen en learnings te delen. Zo heeft het Pôle Emploi (zeg maar het Franse UWV) SAFe geïmplementeerd voor het opleveren van een complex strategisch programma. Zij hanteren een incrementele implementatie, waarbij continu nieuwe elementen worden toegevoegd zodra ze de geïmplementeerde onderdelen onder de knie hebben.

Vaak hoor ik de vraag “werkt Agile ook in onze organisatie?” Maar de vraag zou moeten zijn – ik citeer Alistair Cockburn (een van de bedenkers van Agile): “hoe zou ik dit doen als we wendbaar waren geweest?” of “hoe wendbaar kunnen we hier zijn?”

 

 

cta
Deel dit artikel