Process Mining, kan het ook gratis?

  5 minuten

Process Mining is nooit gratis. Het korte antwoord is dus nee. Er is gespecialiseerde tooling en kennis nodig. Commerciële tooling is vaak eenvoudiger in gebruik en heeft een kortere leercurve. Er is gratis tooling beschikbaar, maar daarvoor heb je bepaalde kennis nodig van Process Mining. We kunnen ons wel afvragen of de gratis tooling werkbaar is. Op dit moment zijn er drie Process Mining tools beschikbaar:

ProM

Process Mining heeft haar oorsprong in het programma ProM. Vijf jaar geleden had ik dit programma zonder meer afgeraden. ProM is namelijk vooral een omgeving waarin onderzoekers op eenvoudige wijze hun werk samen kunnen brengen. De belangrijkste eis bij de ontwikkeling van deze tool was (en is) duidelijk niet gebruikersgemak.

ProM Lite

Om ProM behapbaar te maken voor mensen die geen academisch onderzoek doen, zijn er twee gratis producten ontwikkeld: Rapid ProM en ProM Lite. Helaas is de community versie van RapidMiner niet meer beschikbaar. Rapid ProM werkt alleen binnen RapidMiner, waardoor Rapid ProM als gratis alternatief afvalt. Blijft dus over: ProM Lite.

BupaR

Een nieuwe tool is BupaR. BupaR is, net als RapidProm, Process Mining functionaliteit binnen een bestaande data analyse omgeving. De functionaliteit van BupaR kan binnen de programmeertaal R ontsloten worden.

Wat zoeken we?

In de praktijk zijn er zes belangrijke criteria voor de selectie van Process Mining tooling, namelijk:

  1. Hoe hoog zijn de aanschaf- en beheerkosten, waaronder licentiekosten?
  2. Hoe gemakkelijk is het te leren?
  3. Welke overzichten kan je maken?
  4. Hoe gemakkelijk kan je selecties binnen de dataset maken om data te schonen en in te zoomen op specifieke aspecten?
  5. Hoe gemakkelijk kan ik mijn inzichten toegankelijk maken?
  6. Hoe goed ondersteunt de tooling projectmatig en geordend werken?

We leggen de drie tools ProM, ProM Lite en BupaR langs de maatstaf van deze criteria.

gratis process mining tooling

Hoe hoog zijn de aanschaf- en beheerkosten?

Er zijn geen licentiekosten verbonden aan het werken met de tooling, dat is de eerste selectievoorwaarde. De beheerkosten zijn vergelijkbaar met een standaard tekstverwerker, zoals Word. De tools verschillen hier ten opzichte van elkaar niet noemenswaardig in.

Hoe gemakkelijk is het te leren?

Iemand die al jaren stillevens maakt, hoef je uit te leggen hoe je kleuren mengt en welke penselen te gebruiken. De stap naar abstract werk is klein. Maar iemand die nog nooit heeft geschilderd, zal met de basis moeten beginnen.

Zo is dat ook met Process Mining. Voor een team bevlogen data analisten is Process Mining een nieuwe discipline binnen hun bestaande competenties. Ze zullen snel uit de voeten kunnen met het nieuwe programma. Maar zijn het de eerste stappen in data analyse, dan is er meer tijd en energie nodig om het programma eigen te maken. Een eenvoudige user interface helpt hier sterk bij, het is een belangrijke voorwaarde.

Daarnaast geldt dat sommige tooling een toevoeging is op al bestaande data analyse omgevingen. De mate waarin het eenvoudig is om de extra toevoeging Process Mining te leren, hangt in dit geval af van de kennis en kunde van deze omgevingen.

Binnen ProM brengen onderzoekers hun werk samen. Zie het als een groot grasveld waar een ieder zijn hond met andere honden kan laten spelen. Functionaliteiten in ProM kunnen apart van elkaar worden toegevoegd. Helaas spelen niet alle honden leuk samen en dat doen ook niet alle functionaliteiten die binnen ProM te integreren zijn. De user interface voelt versnipperd. Bovendien is het (mede door gebrek aan documentatie) niet duidelijk wat het doel is van de verschillende functies. Werken met ProM kent daardoor een lange leercurve.

Binnen ProM Lite is hier aan tegemoet gekomen door slechts een “best of” van alle ProM functionaliteiten ter beschikking te stellen. Echter, ook ProM Lite is in gebruik nog geen eenvoudige tooling en de vraag is dan ook of men in de opzet is geslaagd.

BupaR is een relatief eenvoudig tool om te gebruiken, tenminste als je data analist bent en ervaring hebt met de programmeertaal R. Het is namelijk geen toegankelijke taal. Voor niet R-gebruikers is BupaR zeker net zo complex als ProM Lite.

Welke overzichten kan je maken?

Process Mining biedt klassieke BI informatie, maar die informatie is natuurlijk ook prima te ontsluiten zonder Process Mining. We willen graag het proces kunnen tonen in een procesmodel, dat uitgebreid is met kleuren, specifieke lijndikten en cijfers om relevante gegevens zichtbaar te maken.

overzicht van doorlooptijden in een proces

 

Dit helpt ons ( de analist) namelijk om samen met procesinhoudelijke deskundigen te verifiëren of de data een goede afspiegeling is van het uitgevoerde proces. Bovendien stelt het je in staat om snel in te zoomen op problemen. Kijk in het voorbeeld maar eens naar de stap ‘refund issued’, wat valt je op?

Een animatie van het procesmodel maakt het mogelijk om de werking van een proces in de tijd te volgen én is een goede manier om discussie op gang te brengen.

ProM biedt een veelheid aan manieren om procesmodellen en zelfs animaties te maken. Het steekt in variatie met kop en schouders uit boven ProM Lite en BupaR. Met BupaR is het eenvoudig om verdiepende analyses met bijvoorbeeld statistiek of BI grafieken uit te voeren. Dit is in PromLite en ProM niet mogelijk.

Inzoomen op aspecten

We willen met Process Mining kunnen inzoomen op de opvallende zaken in het proces. De volgende selectiemogelijkheden zijn nodig:

  • Performance: Onderscheiden van (delen van) cases op basis van doorlooptijd of aantal doorlopen stappen. Voor met name auditing en detectie van rework willen we cases met specifieke volgordes kunnen selecteren (selectie op sequentie).
  • Attributen: Selecteren van cases op bijvoorbeeld de eventnaam of een bepaalde waarde.
  • Variatie: Inzicht in de varianten van het proces én hoe vaak varianten voorkomen: wat is de meest voorkomende route én wat zijn juist uitzonderingen? De LEAN specialist zal met name in het dominante pad geïnteresseerd zijn, terwijl de auditor de afwijkingen interessant vindt.
  • Timeframe: Inzoomen op cases die binnen een specifiek tijdvak gestart en of geëindigd zijn.
  • Eindpunten: Om alleen cases te selecteren die het volledige proces hebben doorlopen, willen we cases selecteren die een specifieke start en eindpunt hebben.

ProM en ProM Lite zijn slecht in het filteren van data. Waar ProM Lite maar weinig filters kent, zijn die van ProM soms niet te beïnvloeden. Bij het filteren op veel voorkomende variaties is het bijvoorbeeld niet mogelijk om aan te geven hoeveel procent van de variaties je wilt overhouden. BupaR scoort in dit opzicht aanzienlijk beter. Bovendien kan je relatief eenvoudig nieuwe functionaliteiten toevoegen, doordat het binnen R draait.

Hoe gemakkelijk kan ik mijn inzichten verspreiden?

Wanneer processen gemined zijn, wil je de bevindingen kunnen delen. Dat kan een rapportage zijn of losse visualisaties, zoals procesmodellen. ProM en ProM Lite bieden de mogelijkheid om afbeeldingen te exporteren. Met BupaR is het relatief eenvoudig om via het web interactieve analyses aan te bieden of om rapportages te genereren. Ook zijn illustraties eenvoudig te exporteren.

Ondersteuning projectmatige aanpak analyses

Bij het analyseren van gegevens gebruik je vaak meerdere datasets en selecties om in te zoomen op de resultaten. Om je analyse te reproduceren en te verantwoorden, is goed versiebeheer onontbeerlijk. BupaR komt hierin tegemoet. ProM en ProM Lite bieden geen versiebeheer. Werken met deze pakketten vereist daarom een ijzeren discipline. Overigens blinken veel commerciële pakketten ook niet uit op dit punt.

Dus, kunnen we gratis aan de slag met Process Mining?

Er is gratis tooling beschikbaar om processen te minen. Geen van de tooling is echter geschikt voor onderzoekers die hun eerste stap op het analyse pad zetten. De meer ervaren onderzoeker kan wel goed werken met deze programma’s.

process mining tooling vergelijking

Voor onderzoekers met ervaring in R raden we BupaR sterk aan. Het is eenvoudig uit te breiden en goed geschikt voor vervolgonderzoek. Voor onderzoekers zonder ervaring in R is BupaR ook te overwegen. Voor een eerste ervaring met Process Mining raden we eerder ProM aan. ProM Lite dat veel minder functionaliteit heeft dan ProM, is desondanks niet veel gebruiksvriendelijker.

Onderstaand zijn de overwegingen in andere bewoordingen in een klein processchema gevat.

processchema keuze process mining tooling

 

 

Deel dit artikel